en
Niewielka barokowa świątynia otoczona wodą, do której prowadzi most przerzucony nad stawem – Kościół na wodzie to jeden z najbardziej charakterystycznych zabytków Zwierzyńca. Jego historia sięga czasów, gdy miejscowość była rezydencją Zamoyskich, a na wyspie znajdowała się altana wypoczynkowa związana z późniejszą królową Marysieńką. Dziś kościół przyciąga uwagę malowniczym położeniem, zabytkową architekturą i bogato zdobionym wnętrzem.
Kościół św. Jana Nepomucena znajduje się w centrum Zwierzyńca, na niewielkiej wyspie pośrodku stawu. To jeden z rozpoznawalnych zabytków Roztocza, który możesz zobaczyć podczas spaceru po miejscowości. Warto przyjrzeć się zarówno jego barokowej fasadzie, jak i zachowanym we wnętrzu polichromiom oraz historycznemu wyposażeniu.
Historia kościoła na wodzie wiąże się z dawną rezydencją Zamoyskich w Zwierzyńcu. W XVII wieku, za czasów Marii Kazimiery de La Grange d’Arquien, żony Jana „Sobie pana” Zamoyskiego i późniejszej królowej Marysieńki, otoczenie rezydencji wzbogacono o staw z wyspą. Według przekazów znajdował się na niej niewielki teatr na wodzie, choć niektóre opracowania wskazują, że mogła to być altana lub domek wypoczynkowy.
W latach 1741–1747 na wyspie wzniesiono barokowy kościół, ufundowany przez Tomasza Antoniego Zamoyskiego, VII ordynata zamojskiego, oraz jego żonę Teresę z Michowskich. Budowa świątyni była wyrazem wdzięczności za powrót ordynata do zdrowia oraz narodziny długo oczekiwanego syna Klemensa. Kościół konsekrowano w 1747 roku, a w późniejszym okresie dobudowano do niego dodatkowe pomieszczenia.
Świątynia otrzymała wezwanie św. Jana Nepomucena, czeskiego duchownego, który według tradycji poniósł męczeńską śmierć w wodach Wełtawy. Jego postać jest związana z ochroną przed powodziami, dlatego wybór patrona kościoła położonego na wyspie miał również znaczenie symboliczne.
Początkowo kościół pełnił funkcję kaplicy Zamoyskich, a następnie służył mieszkańcom Zwierzyńca jako świątynia parafialna. Obecnie jest kościołem filialnym parafii Matki Bożej Królowej Polski. W 1983 roku został wpisany do rejestru zabytków.
Kościół na wodzie jest niewielką, murowaną świątynią barokową, wzniesioną z kamienia i cegły. Jego frontową elewację zdobią pilastry oraz trójkątny szczyt zwieńczony krzyżem. Szczególną uwagę zwracają dwa kartusze herbowe upamiętniające fundatorów – herb Jelita należący do Zamoyskich oraz Rawicz, którym posługiwała się rodzina Michowskich. Na fasadzie znajdują się również symbole religijne, w tym Oko Opatrzności Bożej.
Najcenniejszym elementem wystroju wnętrza są barokowe polichromie autorstwa Łukasza Smuglewicza. Malowidła przedstawiają sceny religijne związane z patronem świątyni, a także alegoryczne postacie symbolizujące jego cnoty. Na sklepieniu można zobaczyć św. Jana Nepomucena adorującego Matkę Bożą z Dzieciątkiem, natomiast na ścianach bocznych znajdują się m.in. personifikacje wiary i tajemnicy spowiedzi.
W dębowym ołtarzu głównym umieszczono obraz Matki Bożej Częstochowskiej, a na zasuwie obraz św. Jana Nepomucena. Po bokach nawy znajdują się dwie kaplice – Matki Bożej oraz Najświętszego Serca Pana Jezusa. W pierwszej z nich można zobaczyć obraz przedstawiający koronację Maryi, którego autorstwo przypisywane jest Łukaszowi Smuglewiczowi. Wyposażenie świątyni uzupełniają czterogłosowe organy wykonane w 1905 roku przez firmę Biernackiego.
Charakterystyczne położenie świątyni sprawia, że Kościół na wodzie jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Zwierzyńcu. Otoczony stawem i zielenią budynek prezentuje się szczególnie malowniczo od strony brzegu, skąd można podziwiać jego barokową fasadę odbijającą się w wodzie. Na wyspę prowadzi most, dzięki któremu można podejść bezpośrednio do kościoła.
Warto zobaczyć świątynię również po zmroku, kiedy wieczorna iluminacja podkreśla jej architekturę i tworzy efektowne odbicia na powierzchni stawu. Otaczająca zieleń oraz spokojna tafla wody sprawiają, że jest to chętnie fotografowany zakątek Zwierzyńca.
Kościół św. Jana Nepomucena znajduje się w centrum miejscowości, dlatego jego zwiedzanie można łatwo połączyć ze spacerem po historycznej części Zwierzyńca. To miejsce, w którym zachowały się ślady dawnej rezydencji Zamoyskich, a historia barokowej świątyni przypomina o czasach, gdy Roztocze było ważnym ośrodkiem życia magnackiego.
